Cách trồng cây cẩm nhung chậu nhỏ để bàn làm việc văn phòng

Chào anh chị, tôi là Bích Ngọc. Hơn sáu năm đi setup mảng xanh cho các toà nhà, tôi gặp cây cẩm nhung rất nhiều. Khách văn phòng cực kỳ chuộng vì lá có đường gân nổi bật. Loài này thuộc thân thảo, bộ rễ ăn nông. Cây sống khoẻ ở môi trường mát mẻ. Rất hợp trồng chậu nhỏ đặt trên mặt bàn. Tuy nhiên, nó cực kỳ nhạy cảm với lượng nước và nhiệt độ. Tưới thiếu hay dư nước đều sinh chuyện. Hoặc để luồng gió máy lạnh phà thẳng vào là lá rũ rượi ngay. Anh chị nào mới tập tành chơi chậu cảnh, hãy đọc kỹ các bước. Tôi chỉ rõ cách trộn đất, tưới nước và chăm bón để chậu luôn tươi tốt.

Đặc điểm và các loại cây cẩm nhung thường gặp

Giống này có tên khoa học là Fittonia (Wikipedia). Đặc trưng lớn nhất là những đường gân chạy dọc ngang trên mặt lá. Tuỳ theo phân loại mà gân mang màu trắng, hồng nhạt hoặc đỏ đậm. Kích thước trưởng thành chỉ cao chừng mười lăm đến hai mươi phân. Tụi tôi hay xếp nó vào nhóm cây xanh trang trí cỡ nhỏ. Khách hay mua lẻ một chậu vuông cạnh mười phân. Nhiều người dặn tôi bọc kỹ vì sợ gãy dập thân. Thân nó mọng nước và khá giòn. Bộ rễ ăn cạn sát mặt đất. Nên anh chị trồng không cần chậu quá sâu. Chậu cao chừng mười phân là vừa đẹp. Tôi bán chạy nhất là dòng gân trắng. Nhìn nó thanh lịch và dễ phối với mặt bàn tông gỗ. Dòng gân đỏ thì trông rực rỡ và nổi bật hơn. Khách nữ làm bên phòng marketing hay chọn màu đỏ này. Bữa trước tôi dọn kho bên Quận 6. Tôi nhập về ba trăm chậu đủ màu sắc. Chỉ hai hôm sau là khách mua sạch bách. Cửa hàng tụi tôi có nhờ bên mona.media làm lại cái website bán hàng trực tuyến. Khách lên xem hình rồi chốt đơn luôn nên đi hàng lẹ lắm.

Lá của giống này có một lớp tơ mỏng. Vuốt nhẹ lên mặt lá thấy hơi nhám tay. Ban đêm cụm lá hay cụp xuống một chút xíu. Chuyện này hoàn toàn tự nhiên. Khách mới chơi hay giật mình gọi điện hỏi tôi. Tới sáng ra đón ánh sáng là nó xoè lại như cũ. Cành nhánh phân bổ rất dày và hay bò ngang. Trồng vài tháng là nó phủ kín miệng chậu. Nhìn cực kỳ mướt mắt. Giá một chậu nhựa ươm sẵn rẻ bèo, chỉ cỡ bốn chục nghìn. Anh chị mua chậu gốm thì bù thêm sáu chục nghìn nữa. Tiền công thợ vô đất, rải sỏi trắng lên trên là miễn phí. Tụi tôi giao chậu tới văn phòng nhanh gọn. Anh chị chỉ việc bưng chưng lên bàn làm việc.

Chỗ đặt chậu và lịch tưới nước chuẩn

Giống cây này ưa mát và thích bóng râm. Anh chị tuyệt đối không phơi nó ra ban công ban trưa. Nắng gắt chiếu qua cửa kính cũng làm mép lá bị cháy. Chỗ đặt ngon nhất là trên bàn làm việc. Hoặc anh chị đặt ở kệ sách sát vách tường. Vị trí này phải cách xa cửa sổ kính hắt nắng. Nếu phòng không có cửa sổ, anh chị dùng ánh sáng đèn huỳnh quang vẫn ổn. Nó sống khoẻ dưới ánh đèn LED mười tiếng mỗi ngày. Mấy anh chị thiết kế hay bật đèn làm khuya, lá tụi nó vẫn tươi rói. Khách lưu ý né xa mấy cái họng gió máy lạnh. Gió lạnh phà thẳng mặt sẽ làm bay hơi nước cực nhanh. Lá sẽ khô héo dù đất trong chậu vẫn còn ẩm ướt. Trưa bữa nọ có anh khách dời chậu để ngay khe gió. Tới chiều là toàn bộ ngọn cây quắt lại. May mà bưng ra ngoài kịp lúc.

Về chuyện tưới nước, anh chị nhớ nằm lòng quy tắc này. Đất trồng bắt buộc phải thoát nước cực tốt. Chậu gốm phải khoan sẵn lỗ bự dưới đáy. Chỉ tưới khi nào thấy lớp đất mặt hơi se khô lại. Tụi tôi khuyên khách châm nước định kỳ ba hoặc bốn ngày một lần. Mỗi cữ tưới chừng năm mươi ml nước cho chậu mười phân. Đừng đổ ụp nguyên ly nước đầy xuống gốc. Nước lấp kín lỗ hổng làm rễ bị ngộp thở chết nghẹt. Hợp nhất là dùng bình xịt mũi tạo tia sương. Phun ướt đều lên mặt lá và quanh gốc. Hoặc dùng chai nhựa châm nước tưới nhỏ giọt. Anh chị vặn hờ nắp chai, dốc ngược cắm xuống đất. Nước rỉ ra từ từ rễ sẽ khoái hấp thụ hơn. Nếu lỡ tay tưới lố, anh chị mang chậu ra chỗ thoáng gió. Nghiêng chậu góc chéo cho nước rút bớt ra ngoài đĩa lót. Dùng khăn giấy thấm khô vũng nước đọng dưới khay. Nước đọng lâu ngày rễ dễ sinh nấm đen thối nhũn. Nhất là vào mùa mưa Sài Gòn có độ ẩm không khí lên cao. Dưới đây là lịch chăm sóc tham khảo cho môi trường phòng lạnh.

Cách vô chậu và phối tiểu cảnh terrarium

Đất trồng bắt buộc tơi xốp và giữ lại độ ẩm tốt. Tôi hay trộn mụn dừa xay, đá perlite và phân trùn quế. Tỷ lệ mụn dừa chiếm cỡ năm mươi phần trăm tổng lượng. Đá perlite giúp đất không nén chặt sau hàng chục bận tưới. Phân trùn quế nhét vô chừng mười phần trăm là đủ dinh dưỡng. Bao nhiêu đó đủ xài dư dả trong sáu tháng trời. Anh chị xài chậu nhựa hay sứ tráng men đều được. Nhưng cá nhân tôi chuộng chậu gốm đất nung nung mộc hơn. Đất nung thấm hút bớt lượng nước thừa rỉ ra cực kỳ hiệu quả. Lúc sang chậu mới, anh chị làm nhẹ tay thôi. Dốc ngược chậu nhựa ươm cũ, rút nhẹ nguyên bầu rễ ra. Đặt khéo léo vào giữa chậu mới rồi chèn thêm đất xung quanh. Dùng đầu ngón tay chèn nhẹ cho gốc đứng vững thẳng. Đừng nén ngón tay quá chặt làm rễ non không đâm ngang ra được. Rải mỏng lên mặt chậu lớp sỏi nhám hoặc đá bọt pumice. Lớp phủ này cản bớt hơi nước bay hơi nhanh lên không khí. Nó cũng chặn đám bọ chui xuống cắn phá chóp rễ non.

Nhiều khách quen hay thích rinh nhiều giống về trồng chung một chậu. Tôi thường chỉ khách cách làm bình thuỷ tinh nắp kín. Môi trường terrarium tụ ẩm rất tốt, trúng phóc sở thích loài này. Anh chị thoả sức phối cùng Cây sen đá để bàn loại chịu ướt. Hoặc trồng xen sát vách với Cây kim tiền để bàn (kim phát tài). Dòng Zamioculcas (Wikipedia) này cũng mang tính chịu bóng râm y hệt nhau. Bữa nọ có chị mua thêm cành Chlorophytum comosum (Wikipedia) về cắm sát vách bình. Cái giống này rũ lá dài thượt xuống nhìn cong cong mềm mại lắm. Anh chị muốn cây xanh văn phòng đa dạng thì ráng phối nhiều màu lá. Mức giá một chậu thuỷ tinh trộn sẵn dao động hai trăm đến bốn trăm nghìn. Chậu sen đá lẻ bán lẻ thì giá 180.000 đ một mã. Khay kim tiền loại nhí cỡ mười hai phân thì 205.000 đ. Anh chị vác đồ thô về tự ráp thì bớt được tiền công. Khách khoái kiểu bồn tiểu cảnh dạng tròn bán kính một gang tay. Trồng chen chúc ba bốn loại lá chung một bồn cạn. Trông y chang một vạt rừng nhiệt đới thu nhỏ đầy màu sắc. Khâu dọn dẹp vệ sinh cho mấy bồn này cũng rất nhàn hạ. Tuần lấy nhíp gắp bỏ ba cái lá vàng rụng úa là xong.

Sai lầm làm héo rũ và cách sơ cứu

Trường hợp cấp cứu hay gặp nhất là bộ lá bỗng cụp rũ xuống. Nó xìu xìu y hệt cọng rau luộc chín nhừ. Khách gọi vô số hotline bên tụi tôi than vãn vụ này hoài. Nguyên nhân đầu bảng là thiếu nước trầm trọng ở bầu rễ. Khối đất nung khô khốc, tách rời hẳn khỏi thành chậu. Anh chị thấy cảnh đó tuyệt đối đừng bưng ly nước đổ ụp vào. Nước lọt khe sẽ tuột luốt ròng ròng xuống đáy chậu rồi chảy ra ngoài. Cây chả thấm tháp hút được một giọt nước nào đâu. Phương án cứu sống là bưng nguyên chậu ngâm vô thau nước sạch. Căn mực nước dâng cao bằng đúng nửa thân chậu là ngưng. Ngâm yên tĩnh chừng mười lăm phút cho mao dẫn hút no nước. Xong xuôi thì nhấc ra ngoài, kê nghiêng cho ráo bớt. Cỡ hai ba tiếng sau là đám lá tươi tắn vươn thẳng lên liền. Nó có sức sống phục hồi kỳ diệu cực kỳ. Ngâm dông dài hơn nửa tiếng cũng không hại gì nhưng đừng lố qua đêm.

Nguyên nhân kế tiếp là rễ bị úng do úng nước thừa. Triệu chứng lá không hề mềm nhũn mà ngả màu vàng ệch. Đụng nhẹ tay vô là rụng lả tả xuống gốc. Lớp đất trồng nhão nhoét thành bùn và toả mùi hôi ủng. Trường hợp này khó nhằn và tỷ lệ cứu sống thấp hơn nhiều. Anh chị phải lật chậu nhổ tung nó lên ngay lập tức. Dùng kéo tỉa cây cắt phăng hết sạch dải rễ đen thối nhũn. Xả nước máy rửa sạch lớp đất mùn bám quanh cụm rễ còn lại. Pha loãng bột thuốc trị nấm tưới lướt qua một bận. Rồi kiếm bịch đất mới tinh tơi xốp vùi gốc trồng lại. Ngưng tiệt chuyện tưới tắm trong ba ngày liền cho mặt cắt khô mài. Nhớ khiêng nó dời ra mé hiên nhà có luồng gió lùa râm mát. Nếu đoạn gốc thân đã nhũn từ dưới gốc thì đành quăng nguyên chậu. Lúc cùng đường đó anh chị xách kéo bén xén ngang phần ngọn lá tươi. Cắm ngọn lá vớt vát đó vô ly nước thuỷ tinh trong một tuần lễ. Chờ nó nhú đâm ra mấy cọng rễ lông mao trắng muốt mới. Anh chị kiếm chậu đất cắm lại là có cây con nối dõi. Trò này là bí kíp nhân giống bằng phương pháp cắm nước cực kỳ tốc độ. Tụi tôi túc trực ngoài kho cũng chuyên ươm hàng loạt kiểu này. Ngọn giâm mới ghim vô đất anh chị nhớ pha loãng chút B1 tưới mồi. Liều lượng tầm ba giọt B1 pha lít nước lọc. Xịt đều phun sương lên mặt lá kích mọc rễ cám lẹ hơn. Rễ đâm lan rộng bám chặt lớp đất mặt là an tâm rung đùi. Vài tháng sau rễ đùn chật cứng thì anh chị tậu chậu lớn hơn ba phân. Cách đổi nhà y hệt như thao tác tôi kể bên trên. Cốt lõi đừng mạnh tay làm dập nát cái bầu rễ cũ nguyên bản.

Việc nên làm trước khi mua

• Kiểm tra hướng gió dàn máy lạnh quanh bàn làm việc. Nếu hơi lạnh phà thẳng vị trí đặt, anh chị bắt buộc đổi chỗ khác.
• Nhấc bổng chậu lên soi xem đáy có khoét lổ xả nước chưa. Tụi tôi cấm tiệt khách dùng ly thuỷ tinh bịt bùng đáy để đổ đất.
• Dùng ngón tay bới banh lớp đất mặt lên xem xét kỹ. Cấu trúc đất bắt buộc tơi xốp và trộn nhiều hạt đá trắng li ti.